آیا قطار تغییرات به ایستگاه حج و زیارت خوزستان می رسد؟
ما در دنيايي زندگي مي كنيم كه به طور طبيعي دائماً در حال تغيير و تحول است و اگر بگوئيم كه بزرگترين مسأله اي كه هر سازمان امروزه با آن روبروست، مسألة تحول و دگرگوني است زياد تند نرفته ايم، پذيرش تغيير در دنياي متحول كنوني از بزرگترين عوامل دوام و بقاي سازمان است، و تنها سازمان هايي مي توانند موجوديت خود را حفظ نمايند كه بتوانند خود را با آهنگ اين تحولات اجتناب ناپذير هماهنگ سازند،گر چه تغيير و تحول، ذاتاً سازنده و خلاق است و معمولاً موجب رشد و تكامل و پيشرفت در نهادهاي مختلف اجتماعي مي شود، معهذا در مواقعي كه تغيير آگاهانه و از روي قصد، در زمينه اي خاص به وجود مي آيد، اغلب به علت اثر مستقيم آن در زندگي افراد و يا عدم آگاهي آنان از هدف ها و اثرات آن، در مقابل تغيير مقاومت نشان مي دهند كه اين مقاومت ها در مجموع از سرعت تغيير مي كاهد. در اين صورت اگر تغيير و تحول را مفيد و لازمه وجود و ادامه حيات بدانيم، بايد با اتخاذ تدابير خاص، هماهنگي مطلوب را بين نيروها و عواملي كه در اين پديده مؤثرند، به وجود آوريم به طوري كه در هر زمينه عاملان تغيير و افرادي كه تغيير در زندگي آنها مؤثر واقع مي شود، با درك صحيح هدف هاي آن و آگاهي از فوايد و مزيت هاي تغيير، با هم توافق و سازش نموده و با تشريك مساعي و همكاري صميمانه تغييرات و تحولات مفيد را در زمينه هاي مختلف تسريع نمايند.همه سازمانها براي بقا نيازمند انديشه هاي نو و نظرات بديع و تازه هستند. افكار و نظرات جديد همچون روحي در كالبد سازمان دميده مي شود و آن را از نيستي و فنا نجات مي دهد. درعصر ما براي بقا و پيشرفت و حتي حفظ وضع موجود بايد جريان نوجويي و نوآوري رادرسازمان تداوم بخشيد تا از ركود و نابودي سازمان جلوگيري شود زيرا چنانچه وضعيت سازماني درهمه ابعاد ثابت بماند يقينا از انديشه هاي نو و فناوري جديد وتغييرات شگرفي كه امروزه در سطح جوامع به وجود مي آيد بي بهره خواهد ماند. براي آنكه بتوان در دنياي متلاطم و متغير امروز به حيات خود ادامه داد بايد به نوآوري و خلاقيت روي آورد و ضمن شناخت تغييرات و تحولات محيط براي رويارويي با آنها پاسخ هاي بديع و تازه تدارك ديده و همراه تاثيرپذيري از اين تحولات برآنها تاثير نهاد و بدانها شكل دلخواه داد . خلاقيت، پيدايي و توليد يك انديشه و فكر نو است در حالي كه نوآوري عملي ساختن آن انديشه و فكر است به عبارت ديگر خلاقيت اشاره به قدرت ايجاد انديشه هاي نو دارد و نوآوري به معناي كاربردي ساختن آن افكار نو و تازه است مدیریت کلان سازمان می تواند سر سلسه نوآوری ها و تحول ها باشد و در مقابل نیز می تواند باعث رکود و تنبلی نهاد تحت مدیریت خود گردد.يكي از مشكلات و موانع موجود بر سر راه تحول در سازمانها تفكر قديمي و سنتي حاكم براين نوع سازمانها ست . مديران هموراه از تغييرات و نوآوري بيمناك هستند كه دلايل مختلفي نيز مي تواند داشته باشد از جمله عدم دانش و آگاهي در نزد اين مديران كه نگران هستند حداقل ها نيز ممكن است از دست برود . البته اين مشكلات تنها مختص سازمانهاي جهان سومي نيست و ممكن است سازمانهاي فعال در كشورهاي ديگر نيز با اين مشكل مواجه باشند. سازمانهاي اين چنيني بازدهي بسيار كمي دارند و در مقام مقايسه با سازمانهاي پويا و فعال اثربخشي و كارايي بسيار نازلي دارند. شايد يكي از عمده ترين علتهاي اين مسئله همانا تقليدي بودن ساختارهاي اين نوع سازمانهاست. يكي ديگر از علل بازدهي كم ؛ نارسايي و ضعف تخصصي در اين سازمانهاست ، نيروي انساني متخصص بسيار كم بوده و از نيروي متخصص موجود نيز به درستي و درجاي خود ا ستفاده نمي شود.فقدان انگيزش كافي براي كاركنان اين نوع سازمانها و يكنواختي وعدم جذابيت سازمانهاي اداري نيز از زمره عللي است كه بازدهي كم نظام اداري آنها را موجب مي گردد. .يكي ديگر ازمشكلات ، جايگزيني هدفهاي فردي به جاي اهداف عمومي مي باشد كه مديران به دنبال تحقق اهداف فردي خود بوده و از امكانات و منابع سازماني براي نيل به اهداف شخصي خود بهره مي گيرند و حفظ مقام وپست از عمده ترين مسائل هر مديري مي باشد .حال با این مقدمه قصد وردود به مدیریت بخشی از بدنه اجرایی استان خود هستیم که متاسفانه به همین آفت سازمانی دچار گردیده است.
همانگونه که در مقدمه فوق دانستیم تغییروتحول در روش ها و مدیریت کلان و میانی از جمله عوامل موثر در چابک سازی و روزآمد کردن سازمان ها و نهادهای اجرایی و اداری می باشد که بحمدالله در روند 30 ساله مدیریت اجرایی جمهوری اسلامی بدلیل وجود انتخابات مکرر ،نظارت مسمتر بر کارکرد مسئولان و نهادها و گردش قدرت در در دست نخبگان جوان ،این مهم بشکل مطلوبی جامه عمل پوشیده است.با بررسی کارنامه همه سازمان های موجود در ایران اسلامی تنها دو سازمان با فراهم ساختن حاشیه امن از فرایند تغییر و تحول بدور مانده اند.نخست دانشگاه آزاد اسلامی که پس از 6 سال کش و قوس میان دولت و هیات امنای این دانشگاه غیرانتفاعی نهایتا" در سال گذشته با اجرایی شدن مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی این مهم تحقق یافت و به مدیریت 30 ساله عبدالله جاسبی بر بزرگترین دانشگاه غیر دولتی جهان اسلام پایان داده شد.اما دومین نهادی که پس از دانشگاه آزاد اسلامی طی ۳۰ سال اخیر پنجره های خود را به روی نسیم تغییر بست مدیریت سازمان حج و زیارت استان خوزستان است که علیرغم آمد و رفت دولت های مختلف با سلایق و اندیشه های مخالف و متضاد همچنان در برابر فرایند مثبت تحول مقاومت نموده ،عدم تغییر در این سازمان می تواند باعث چند پیامد در این حوزه گردد:
1)کلیشه ای شدن شیوه ها و روش های مدیریت در سازمان علیرغم گذشت 30 سال از حیات انقلاب اسلامی و نگاه بخشنامه ای به کارکردها
2)انحصار عمده کارها و فعالیت ها در محدوه جماعتی خاص و مشخص
3)عدم تحول در عرصه مدیریت کاروان ها و عوامل اجرایی حج و عدم جوانگرایی در حوزه مذکور ،بنحوی که حتی برای جایگزینی مدیر سابق اخیرا گزینه هایی در رسانه ها مطرح می شود که بنوعی در محدوده همان نیروهای موجود در دایره فرتوت و آزمون پس داده وابسته به مدیریت سازمان قرار دارند.
4)براساس تجربه های اجرایی ،معمولا مدیری که امتیازات و رانت های فراوانی به افراد و لابی های موثر قدرت بدهدمی تواند 30 سال در برابر تندباد تغییرات سازمانی و سیاسی خود را مصون و حاشیه امن و قوی برای خود فراهم سازد .چه بسا طی این سی سال سهمیه های خاص و رانت های ویژه باعث تداوم و ماندگاری مدیریت فرتوت و ناکارآمد برخی افراد در نهادهای اجرایی گردیده است. کما اینکه دانشگاه آزاد دچار همین بیماری مزمن شد و امروز پرونده جعلی و سفارشی بودن بسیاری از مدارک تحصیلی برخی مدیران و نمایندگان در نزاع میان دولت و مجلس برای افکار عمومی مشخص شد.چه بسا در آینده شاید حج برخی افراد هم دچار همین سرنوشت شود.
5)مقاومت سازمانی و فردی در برابر انتقادات سازنده و نوآوری ها، اگر بخوبی در کارکرد نهادهای استان دقت کنیم تنها سازمانی که حتی محل استقرار آن هم دچار تحول نشده، سازمان حج و زیارت می باشد.
لذا بنظر می رسد ریاست محترم سازمان حج و زیارت کشور که خود از فرزندان اندیشمند و مدیران توانمند خوزستان بوده و از نزدیک با نیروهای بومی آشنایی و بر فضای اجرایی و سیاسی استان احاطه دارد خود نیز به لزوم تغییر و تحول ریشه ای در این بخش به باور عمیق رسیده و اکنون بدنبال یافتن جایگزینی برای مدیریت حج و زیارت استان خوزستان می باشد.در حال حاضر بطور پیدا و پنهان در عرصه رسانه ها و محافل خصوصی گزینه های زیادی برای ریاست این سازمان معرفی و برای آنان چانه زنی شده است،اما این قلم بدور از منافع سازمانی و فردی و گروهی و بدون هیچ چشمداشتی تعدادی گزینه مطلوب و چند بعدی را بطور علنی معرفی و امید آن دارم سایر نخبگان استان و فعالان این بخش به جرح و تعدیل افراد پیشنهادی با هدف ترقی و رشد روزافزون این حوزه از مدیریت اجرایی بپردازند.باتوجه باینکه حجةالاسلام دکتر سیداحمد موسوی نخستین فرد روحانی است که در مسند ریاست سازمان حج و زیارت کشور قرار گرفته ،شایسته است مدیریت سازمان مذکور در استان نیز به یک شخصیت روحانی سپرده شود ،که در این زمینه باتوجه به تجارب کاری و مقبولیت عمومی حجةالاسلام شیخ محمد امین جامعی مسئول سابق روحانیون بعثه رهبری (در خوزستان) و نویسنده کتاب ارزشمند "اعظم المصائب فی مقتل الحسین ابن علی ابن ابی طالب(ع) جهت این سمت بعنوان گزینه نخست معرفی می گردد.همچنین گزینه های دیگری چون حاج علی ساعدی مدیرکل سازمان تعزیرات حکومتی ،حاج عبدالحسین رضایی زاده (ماستی رضایی)مشاور عالی مدیر عامل و رییس بخش ایثارگران مناطق نفخیز جنوب و عضو فعال ستاد نماز جمعه اهواز و حجةالاسلام و المسلمین محسن پور از اعضای بعثه رهبری در این زمینه نیز باتوجه به شایستگی ها و سوابق مدیریتی موفق قابل بررسی وانتخاب می باشند.در روزهای اخیر برخی اینگونه وانمود می کنند که استاندار گزینه مورد نظر خود را به ریاست سازمان جهت این پست ارائه نموده است این موضوع از چند جنبه قابل نقد جدی می باشد.اولا": استاندار محترم خوزستان ثابت کرده در انتخاب افراد برای سمت های اجرایی معمولا اشخاصی را می پسندد که مطیع محض و گوش بفرمان باشند و این موضوع می تواند مدیران انتخابی را دچار محافظه کاری شدید نماید و فی نفسه خود از آفات و معضلات کار اجرایی در استان خوزستان قلمداد می شود .ثانیا":انتخاب مدیران سازمان ها بر مبنای خواهش استانداران باعث تزلزل و گره خوردن موقعیت آنان به تبع وضعیت مدیر اجرایی و سیاسی استان می گردد.لذا بنظر می رسد انتخاب مدیر سازمان حج و زیارت براساس روزمه سوابق ،توانمندی های ذاتی و دیدگاه نخبگان بهترین راه رسیدن به انتخاب اصلح می باشد.
