سازه سقاخانه در ورودی مسجد قبا در مدینه منوره
سقاخانه در معماری سنتی اسلامی - ایرانی، به فضاهای کوچکی در معابر عمومی اطلاق میگردید که اهالی و کسبه برای آب دادن به رهگذران تشنه درست میکردند. سقاخانه معمولاً ظروف سنگی بزرگی بودند که آب آشامیدنی در آنها ریخته میشد و پیالههایی با زنجیر به به آنها بسته میشد.سقاخانهها در ابتدا بیشتر جنبه خدماتی داشتند و بانیان آنها بیشتر به منظور ثواب بردن، اقدام به ساخت و نگه داری آنها میکردند. برخی سقاخانهها دائمی بودند و برخی دیگر در زمانهای خاص بویژه به هنگام عزاداری محرم برپا میشدند. برای آگاهی دادن به رهگذران در شب، شمعهایی در اطراف سقاخانه تعبیه و روشن میشد که بعدها جنبهای مذهبی پیدا کرد و کسانی که نذر و نیازی داشتند هر شب جمعه، شمعهایی را در سقاخانهها روشن میکردند. در ایران، سقاخانههای بزرگتری ساخته شد و در آنها شمایل بزرگان مذهبی مانند عباس برادر امام حسین(ع) و علی اکبر(ع) و دیگر نذریهای مردم توسط خادمان سقاخانه نگه داری میشد
سقاخانه واژه ای است که سال ها از متن فرهنگ کربلا و عاشورا و به یاد لب تشنگی امام حسین (ع) و یاران با وفایش و نقش ساقی بودن قمر بنی هاشم (ع) در میان شیعیان و دوستداران اهل بیت (ع) متدوال است .بطور نمونه در خیابان ۳۰ متری اهواز سال هاست مکانی به نام سقاخانه وجود دارد که بیاد امام حسین(ع) و استفاده مردم وقف و ساخته شده و هم اکنون به یکی از نمادهای مذهبی شهر اهواز تبدیل شده یا در کنار مرقد قدسی حضرت ثامن الحجج (ع) صحن انقلاب که سال ها بدلیل وجود سقاخانه قدیمی به صحن سقاخانه معروف استو.ذکر این مقدمه بدین جهت بود تا تاریخچه و جایگاه این واژه در فرهنگ اسلامی برای خواننده مرور شود.
در روز جمعه ۲۲ مهرماه در معیت حضرت حجةالاسلام و المسلمین دکتر موسوی و رییس سازمان حج و زیارت و همچنین آیةالله کعبی عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم به مقصد زیارت اماکن متبرک و مساجد قدیمی شهر مدینه در قالب زیارت دوره عازم منطقه احد و سپس مسجد ذوالقبلتین و قبا شدیم.پس از اقامه نماز جماعت مغرب در مسجد قبا با اشاره و تناکید حجةالاسلام و المسلمین دکتر موسوی متوجه طراحی و ساخت ساقانه ای با شکل و شمایل سازه های موجود در ایران بویژه حرم مطهر امام رضا(ع) اما در ابعاد کوچکتر شدیم .آقای دکتر موسوی ضمن اشاره به اهمیت موضوع ثبت تصویر و شرح آن بعنوان یکی از دستاوردهای تشیع را به ما سفارش نمود.باوتجه بوجود چنین بناهای دارای صبغه دینی ، بنظر می رسد نمادهای تشیع بشکل ناخودگاه و برخلاف اراده برخی جریان های تند مذهبی و سیاسی در متن فرهنگ عمومی جهان اسلام بویژه شهر های عربستان در حال گسترش می باشد.
