۱)شبلي شميل از پشتازان مکتب ماديگري است که هيچ اعتقادي به اديان نداردمي گويد:پيشوا علي ابن ابي طالب بزرگ بزرگان يگانه نسخه ايست که نه شرق و نه غرب نه در گذشته و نه امروز صورتي مطابق اين نسخه نديده است.
2)توماس کارلايل فيلسوف معروف انگليسي:اما در باره علي بايد گفت "بر ماست که او را دوست بداريم و عشق بورزيم چه او جوانمردي بس عالي قدر و بزرگ نفس بود از سرچشمه وجدانش خير و نيکي مي جوشيد از دلش شعله هاي شور و حماسه زبانه مي زد شجاعتر از شير ژيان بود ولي شجاعتي ممزوج با لطف و رحمت و عواطف رقيق و رافت ...در کوفه غافل گير شد و کشته شد شدت عدلش موجب اين جنايت گرديد.
3)احمد ابن حنبل از ائمه چهار گانه اهل سنت:فضائلي که در باره علي (ع) وارد شده است در باره هيچکس نقل نشده است.
4)محمد ابو الفضل ابراهيم از محققين و دانشمندان اهل سنت:در شخصيت پيشوا علي بن ابي طالب انقدر کمالات و عناصر پسنديده وعظمت هاي رو حي و نورانيت تکاملي و شرافت عالي توام با فطرت پاک و نفس محبوب خداوندي جمع شده که در هيچيک از انسانهاي بزگ ديده نمي شود.
5)محمد عبده از بزرگترين دانشمندان و روحانيون اهل سنت معاصر سيد جمال الدين اسد ابادي و شارح نهج البلاغه:در هنگام مطالعه نهج البلاغه گاهي يک عقل نوراني را مي ديدم کهشباهتي به مخلوق جسماني نداشت اين عقل نوراني از گروه ارواح و مجردات الهي جدا شده و به روح انساني پيوسته و ان روح انساني رااز پوشاک هاي طبيعت تجريد نموده تا ملکوت اعلا بالا برده و به عالم شهود و ديدار روشن ترين انوار نايل ساخته است و با اين وصف شگفت انگيز پس از رهايي از عوارضطبيعت در عالم قدس ارميده است و لحظات ديگري صداي گوينده حکمت را مي شنيدم که واقعيات صحيح را پيشتازان و زمامداران گوشزد مي کرد و مو قعيت هاي ترديداميز را براي انان نشان مي داد و از لغزش هاي اضطراب اور بر حذرشان مي داشت و انان را با دقايق سياس و طرق کياست راهنمايي مي کرد و انان را با مقام واقعي رياست اشنا مي ساخت و به عظمت تدبير و سرنوشت بالا ميبرد.
6)ابن ابي الحديد شارح نهج البلاغه و از دانشمندان معروف اهل سنت:من چه بگويم در حق مردي که دشمنانش نتوانستند عظمت ها و فضائل او را منکر شوند و همه انان به برتري شخصيت او اعتراف نمودند.
من چه بگويم در باره مردي که فضيلت ها به او منتهي مي شود و هرمکتب و هر گروهي خود را به او منسوب مي سازند. اري اوست ريس همه فضيلت ها...
من چه بگويم در باره مردي که اهل همه مذاهب غير اسلامي که در جوامع اسلامي زندگي مي کنندو اطلاعي از شخصيت او دارند به او محبت مي ورزند و حتي فلاسفه اي که از ملت اسلامي نيستند او را تعظيم مي نمايند.
7)حسن بن يسار از علماي مشهور اهل سنت در قرن اول هجري:علي بن ابي طالب رباني امت اسلامي و داراي عظمت و سابقه منحصر بفرد و نزديکي با پيامبر اکرم او هر گز از امر الهي غفلت نورزيد و در راه دين ملامتي در او تاثير نداشت.
8)جرج جرداق نويسنده کتاب" علي صوت العداله الانسانيه" مسيحي:ايا انسان بزرگي مانند علي را مي شناسي که حقيقت انساني را به عقول و مشاعر بشري اشنا سازد ان حقيقت انساني که سرگذ شتي چون ازل و اينده اي باقي چون ابديت و ژرفايي بس عميق دارد که هر يک از صاحبان عقول و نفوس بزرگ مطابق روش و طبع خود ان را درک مي کند و ديگر انسانهاي عادي بدون اينکه خود بدانند در سايه انان زندگي مي کنند.ان حقيقت انساني که اساس همه فلسفه ها ي مثبت است در مقايسه با فلسفه هاي منفي.مقصودم از ان فلسفه ها کا وش از مطلق است که عامل اساسي ثبات و پايداري انسانيت در وجود انسان است.
۹)عبد الفتاح عبد المقصود نويسنده مشهور مصري و سني مذهب و نويسنده کتاب "الامام علي":علي سراسر عمرش را در پيروي از نمونه عالي کمال و فضيلت گذراند. در طفوليت خويش فداکار و در جواني صديقي وفادار و همواره پيرو پيامبر بزرگوار و دلباخته رفتار و گفتار وي بوده.در خلال اين دوره و پس از ان در مراحل گوناگون زندگيش پيوسته ملازم اخرين حد کمال در اخلاق و افعال بود .
10)ايليا پاوليچ پطروشفسکي استاد تاريخ دانشگاه لنينگراد و از نويسندگان مارکسيست رو سيه:علي پرورده محمد(ص) و عميقا به وي و امر اسلام وفادار بود. علي تا سر حد شور و عشق پاي بند دين بود .صادق و درستکار بود در امور اخلاقي بسيار خرده گير بود و از نا مجويي و مال پرستي به دور و بي شک هم مردي سلحشور و هم شاعر و تمام صفات لازمه اوليائ اله در وجودش جمع بود.
سيد عبد اله موسوي
منابع
الف)الامام علي نويسنده عبد الفتاح عبد المقصود
ب)شرح نهج البلاغه –ابن ابي الحديد
ج)شرح نهج البلاغه- محمد عبده
د)صوت العداله الانسانيه-جرج جرداق
